Yangiliklar

O‘zbekistonda shaharsozlikni raqamlashtirish kuchaytiriladi

Prezident Shavkat Mirziyoyev urbanizatsiya va shaharsozlik sohasidagi islohotlar samaradorligini oshirishga bag‘ishlangan taqdimot bilan tanishdi.

Muhokama chogʻida shaharsozlik jarayonlarini raqamlashtirish, ulushli qurilish tizimini takomillashtirish, uy-joylarni taʼmirlashni rivojlantirish va soha uchun kadrlar tayyorlash boʻyicha takliflar bildirildi.

Taʼkidlanganidek, Oʻzbekiston shahar aholisi ulushi allaqachon 50 foizdan oshgan va oʻsishda davom etmoqda.

Bunday sharoitda hududlarni kompleks rejalashtirish, yashil hududlar va tarixiy-madaniy merosni asrab-avaylash, muhandislik-transport infratuzilmasini rivojlantirish masalalari ayniqsa dolzarb bo‘lib bormoqda.

Ayni paytda mamlakatimizdagi 8604 ta aholi punktidan 2506 tasining bosh rejalari ishlab chiqilgan. 2026-yilda yana 154 ta, 2027-yilda esa 144 ta aholi punkti uchun bunday hujjatlarni tayyorlash rejalashtirilgan.

Mingdan ortiq mavjud bosh rejalar elektron formatga o‘tkazildi.

Shu bilan birga, shaharsozlik hujjatlarini muvofiqlashtirish muammolari aniqlandi. 2024–2025-yillarda alohida hududlar bo‘yicha 275 ta bosh reja ishlab chiqilganiga qaramay, ularni hisobga olishning yagona tizimi mavjud emas, hujjatlarning o‘zi ham bosh rejalar bilan birlashtirilmagan.

Ushbu kamchiliklarni bartaraf etish uchun shaharsozlik hujjatlarini boshqarishning yangi tizimini joriy etish, jumladan, ma’lumotlarni yangilash, raqamlashtirish, monitoring va yagona axborot-tahlil platformasini yaratish taklif etildi.

Islohotlar doirasida shaharsozlik hujjatlarining yagona elektron reestri yaratiladi. Reestrga kiritilmagan hujjatlar yuridik kuchga ega bo`lmaydi. Urbanizatsiya markazi qoʻshimcha vakolatlarga ega boʻlib, ular shaharsozlik geografik axborot tizimini yuritish va ixtisoslashtirilgan ishlarni muvofiqlashtirish uchun masʼul boʻladi.

Sohani malakali kadrlar bilan ta’minlash maqsadida Toshkent geodeziya va kartografiya kollejini Urbanizm, geodeziya va kadastr kolleji etib qayta tashkil etish, Toshkent arxitektura-qurilish universitetida “Zamonaviy shaharsozlik va aglomeratsiyani boshqarish” fakultetini ochish taklif etildi.

Bundan tashqari, mamlakatimizning barcha hududlarida urbanistika, arxitektura va dizayn yo‘nalishlarini o‘zida mujassam etgan ijodiy bog‘lar tashkil etish rejalashtirilgan. Ularning rezidentlari uchun soliq imtiyozlari taqdim etiladi.

Taqdimotda shaharsozlik sohasidagi huquqbuzarliklar uchun javobgarlikni kuchaytirish masalasi ham muhokama qilindi. 2025-yilda noqonuniy qurilish bilan bog‘liq 1952 ta holat aniqlangan. Shu munosabat bilan bunday huquqbuzarliklar uchun moliyaviy sanksiyalar miqdorini oshirish taklif qilinmoqda.

Umumiy uy-joy qurilishi bozoriga alohida e`tibor qaratilmoqda. Keyingi yillarda mazkur sxema bo‘yicha ko‘p qavatli uylar qurilishi hajmi 2,5 barobar oshib, o‘tgan yili 11 million kvadrat metrdan oshdi.

Shu bilan birga, huquqbuzarliklar soni ortdi: birgina o‘tgan yilning o‘zida qariyb 3 ming fuqaroga 668 milliard so‘m zarar yetkazildi.

Bu muammoni hal qilish maqsadida “Umumiy qurilish to‘g‘risida”gi qonun loyihasi ishlab chiqildi. Hujjatda sohani tartibga solish, fuqarolar mablag‘larini himoya qilish va qurilish jarayonlarining shaffofligini oshirishning yangi mexanizmlari nazarda tutilgan.

Yangi tizimning asosiy elementi eskrou hisoblarini joriy etish bo`ladi. Taklif etilayotgan mexanizmga ko‘ra, xaridorlarning mablag‘lari vakolatli bankda saqlanadi va belgilangan qurilish shartlari bajarilgandan keyingina quruvchiga o‘tkaziladi. Shartnoma bekor qilinganda aktsiyadorning mablag`lari to`liq qaytariladi.

Ushbu jarayonlarga hamrohlik qilish uchun “Uy-joy” yagona raqamli platformasini ishga tushirish rejalashtirilgan. Unda ishlab chiquvchilar, ruxsat beruvchi hujjatlar, qurilishning borishi, eskrov hisoblari va tuzilgan shartnomalar to`g`risidagi ma`lumotlar ochiq formatda mavjud bo`ladi.

Shuningdek, qurilish loyihasi, hudud, loyiha va ko‘chmas mulk obyektining raqamli pasportlari uchun yagona identifikatorni joriy etish taklif qilinmoqda. Bu turli xil davlat axborot tizimlaridan ma`lumotlarni birlashtirish va qurilish loyihalarining butun hayotiy tsikli ustidan nazoratni ta`minlash imkonini beradi.

Islohotning yana bir muhim yo`nalishi shaharsozlik rekonstruktsiyasini rivojlantirish bo`ladi. 1991 yilgacha qurilgan 17 ming turar-joy o‘rniga zarur infratuzilmaga ega zamonaviy energiya tejamkor turar-joy majmualarini barpo etish mumkinligi ta’kidlandi.

Shu munosabat bilan “Shaharlarni obodonlashtirish toʻgʻrisida”gi qonun loyihasi tayyorlanib, u obodonlashtirish zonalarini shakllantirish, aholining roziligini olish, koʻchirish va kompensatsiya toʻlash tartibini belgilab beradi, shuningdek, investorlarning majburiyatlari va davlat organlarining vakolatlarini belgilaydi.

Taqdimotni sarhisob qilar ekan, davlat rahbari urbanizatsiyani rivojlantirish aholi uchun qulay muhit yaratish va hududlarni barqaror rivojlantirish tamoyillariga asoslanishi kerakligini ta’kidladi.

Bosh va bosh rejalarni raqamlashtirishni jadallashtirish, “Uy-joy” platformasini joriy etish, ulushli qurilishda fuqarolarning huquqlarini himoya qilishni ta’minlash va rekonstruksiya loyihalarini amalga oshirishning shaffof mexanizmlarini yaratish bo‘yicha mas’ul bo‘limlarga topshiriqlar berildi.



Manba